چارەسەری دەروونی

چارەسەری دەروونی کە بە چارەسەری قسەکردن یان راوێژکاریش ناسراوە، رێگەیەکی چارەسەری هاوبەشە کە ئامانج لێی باشترکردنی تەندروستی دەروونی و خۆشگوزەرانی تاکێکە. باس لە گفتوگۆی نێوان چارەسەرکار و چارەخواز دەکات، کە گرنگی بە گەڕان بەدوای هەست و سۆز و بیرکردنەوە و ڕەفتار و ئەزموونەکان دەدات لە ژینگەیەکی سەلامەت و پشتیواندا.

چارەسەری دەروونی تەکنیک و رێبازی چارەسەری جۆراوجۆر لەخۆدەگرێت، کە بەپێی پێویستی و ئامانجە ناوازەکانی هەر تاکێک دابینکراوە. لەوانەیە ئەمانە بریتی بن لە چارەسەری ڕەفتاری مەعریفی (CBT)، کە سەرنج دەخاتە سەر ناسینەوە و گۆڕینی شێواز و ڕەفتارەکانی بیرکردنەوەی نەرێنی؛ چارەسەری سایکۆداینامیک، کە پرۆسەی نائاگا و ئەزموونەکانی ڕابردوو دەکۆڵێتەوە کە کاریگەری لەسەر ڕەفتاری ئێستا هەیە؛ چارەسەری مرۆڤدۆستانە، کە جەخت لەسەر خۆئاگاداری و گەشەکردنی کەسی و ڕەسەنایەتی دەکاتەوە؛ و چارەسەری نێوان کەسەکان، کە باس لە پرسەکانی پەیوەندی و تواناکانی پەیوەندیکردن دەکات.

لە کاتی دانیشتنەکانی چارەسەری دەروونیدا، کڕیارەکان هاندەدرێن کە هەست و نیگەرانییەکانی خۆیان بە ئاشکرا دەرببڕن، لە کاتێکدا چارەسەرکەر هاوسۆزی و چەسپاندن و ڕێنماییکردن پێشکەش دەکات. لە ڕێگەی پەیوەندی چارەسەرییەوە، کڕیارەکان تێڕوانینێک بۆ هەستەکانیان بەدەست دەهێنن، ستراتیژییەکانی ڕووبەڕووبوونەوە پەرەپێدەدەن، و فێری کارامەییەکانی چارەسەرکردنی کێشەکانی کاریگەر دەبن بۆ گەشتکردن بە تەحەددیاتی ژیان.

چارەسەری دەروونی دەتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەر چارەسەری حاڵەتە جۆراوجۆرەکانی تەندروستی دەروونی بکات، لەوانە خەمۆکی، تێکچوونی دڵەڕاوکێ، تێکچوونی پەیوەست بە زەبر، بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان و تێکچوونی کەسایەتی. دەتوانرێت بە تاک بە تاک ئەنجام بدرێت، بە گروپ، هاوسەر، یان خێزان، بەپێی پێویستی و ئارەزووەکانی موراجع. بە گشتی، چارەسەری دەروونی ئامانجیەتی گەشەی کەسی بەرەوپێش ببات، تێگەیشتن لە خۆڕاگری بەرز بکاتەوە، و کوالیتی ژیانی گشتی باشتر بکات.

دەنگی ئیسراحەتی سروشت

دەنگی ڕووبارێک

کەمکردنەوەی فشار (١ لە ٣)

کەمکردنەوەی فشار (٢ لە ٣)

کەمکردنەوەی فشار (٣ لە ٣)

دەروونناسی ئەرێنی

دەروونناسی ئەرێنی لقێکی دەروونناسییە کە سەرنج دەخاتە سەر گەشەکردن و خۆشگوزەرانی مرۆڤ، نەك تەنها لەسەر نەخۆشیناسی و تێکچوون. هەوڵدەدات لە لایەنەکانی وەك بەختەوەری، بەدیهێنان، خۆڕاگری، گەشبینی، سوپاسگوزاری و لە خاڵە بەهێزەکانی کەسایەتی تێبگات و پێشی بخات.

چەمکە سەرەکییەکان لەناو دەروونناسی ئەرێنیدا بریتین لە:

هەست و سۆزە ئەرێنییەکان: لێکۆڵینەوە لە هەستەکانی وەک بەختەوەری، خۆشی، سوپاسگوزاری و ڕازیبوون، و تێگەیشتن لە کاریگەرییەکانیان لەسەر باشبوونی گشتی.

گەشبینی: پشکنینی ڕۆڵی گەشبینی و بیرکردنەوەی ئەرێنی لە ڕووبەڕووبوونەوەی تەحەددیات و پاشەکشە و ناخۆشیدا.

خۆڕاگری: تێگەیشتن لەو هۆکارانەی کە تاکەکان دەتوانن لە ناخۆشی، زەبر، یان فشار، و بەرەوپێشبردنی ستراتیژییەکانی بنیاتنانی خۆڕاگری بگەڕێنەوە.

مانا و ئامانج: لێکۆڵینەوە لە گرنگی هەبوونی هەستکردن بە مانا و ئامانج لە ژیاندا، و چۆن بەشداری دەکات لە خۆشگوزەرانی و بەدیهێنانی گشتی.

دەروونناسی ئەرێنی جەخت لەسەر گرنگی خوێندن و پەروەردەکردنی لایەنە ئەرێنییەکانی ئەزموونی مرۆڤ دەکاتەوە، بە ئامانجی یارمەتیدانی تاک و کۆمەڵگاکان بۆ گەشەکردن و بەڕێوەبردنی ژیانی زیاتری پڕ لە خۆشی. لە بوارە جیاوازەکاندا بەکارهێنانی هەیە، لەوانە دەروونناسی کلینیکی، پەروەردە، دەروونناسی شوێنی کار، و ڕاهێنەرایەتی.

نەخۆشی دڵەڕاوکێ:

نەخۆشیەکانی دڵەڕاوکێ کۆمەڵێک حاڵەتی تەندروستی دەروونی دەگرێتەوە کە بە نیگەرانییەکی زۆر، ترس و ترس و دڵەڕاوکێ تایبەتمەندن، زۆرجار ناڕێژەیی لەگەڵ ئەو هەڕەشە هەستپێکراوەدا هەیە. ئەم حاڵەتانە دەتوانن کاریگەرییەکی بەرچاویان لەسەر کارکردنی ڕۆژانە و کوالیتی ژیان هەبێت.

جۆرەکانی تێکچوونی دڵەڕاوکێ:

تێکچوونی دڵەڕاوکێی گشتگیر (GAD)، تێکچوونی ترس، تێکچوونی دڵەڕاوکێی کۆمەڵایەتی (SAD)، فۆبیاس، و تێکچوونی وەسوەسە-ناچاری (OCD) لەخۆ بگرێت.

هۆکارەکان:

هۆکاری نەخۆشیەکانی دڵەڕاوکێ فرەلایەنەیە، کە مەیلی بۆماوەیی و نائاسایی لە کیمیای مێشک، ئەزموونی ژیانی زەبراوی و سترێسی ژینگەیی لەخۆدەگرێت. یاریکردنی ئەم هۆکارانە بەشدارە لە گەشەکردن و توندی نەخۆشیەکانی دڵەڕاوکێ.

بڵاوبوونەوە:

تێکچوونی دڵەڕاوکێ لە سەرانسەری جیهاندا بڵاوە، کاریگەری لەسەر نزیکەی 1 لە هەر 14 کەس هەیە. بەڵام، ڕێژەی بڵاوبوونەوە لەوانەیە لە سەرانسەری دانیشتوانی جیاوازدا جیاواز بێت، کە لە ژێر کاریگەری هۆکارە کولتووری، ئابوورییە کۆمەڵایەتییەکان و دیمۆگرافییەکاندایە.

نیشانەکان:

نیشانەکانی تێکچوونی دڵەڕاوکێ لەوانەیە بریتی بن لە هەستی بەردەوامی نیگەرانی یان ترس، بێهێزی، توڕەبوون، گرژی ماسولکەکان، کێشە لە تەرکیزکردن، تێکچوونی خەو، و هێرشی ترس. ئەم نیشانانە دەتوانن بە شێوەیەکی بەرچاو کارکردنی ڕۆژانە و خۆشگوزەرانی گشتی تێک بدەن.

چارەسەر:

چارەسەری نەخۆشیەکانی دڵەڕاوکێ زۆرجار تێکەڵەیەک لە چارەسەری دەروونی لەخۆدەگرێت، وەک چارەسەری ڕەفتاری مەعریفی (CBT)، دەرمانەکانی وەک ڕێگریکەری هەڵبژێردراوی وەرگرتنەوەی سیرۆتۆنین (SSRIs)، و گۆڕانکارییەکانی شێوازی ژیان لەوانەش تەکنیکەکانی بەڕێوەبردنی فشار، وەرزشکردنی بەردەوام، و ڕاهێنانەکانی ئیسراحەت. چارەسەری کاریگەر ئامانجیەتی نیشانەکان کەم بکاتەوە و کارکردنی گشتی و کوالیتی ژیان باشتر بکات.

نەخۆشی دوو جەمسەری:

نەخۆشی دوو جەمسەری حاڵەتێکی دەروونییە کە بە دووبارەبوونەوەی ئەڵقەکانی گۆڕانی باری دەروونی زۆر تایبەتمەندە، قۆناغەکانی بەرزبوونەوەی باری دەروونی دەگرێتەوە، کە بە وەسوەسە یان هێپۆمانیا ناسراوە، و ماوەکانی خەمۆکی. ئەم گۆڕانکاریانەی مەزاج دەتوانن لە چڕی و ماوەیدا جیاواز بن، کە کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر کارکردنی ڕۆژانە و پەیوەندییەکان هەیە. زۆرجار نەخۆشی دوو جەمسەری پۆلێن دەکرێت بۆ نەخۆشی دوو جەمسەری I، کە تێیدا ئەڵقەکانی مانیکی توندترن، و نەخۆشی دوو جەمسەری II، کە بە ئەڵقەکانی هێپۆمانی و ئەڵقەی خەمۆکی سەرەکی تایبەتمەندن. سروشتی هەڵاوساوی ئەو نەخۆشییە دەتوانێت دەستنیشانکردن و بەڕێوەبردن بکاتە تەحەدا، پێویستی بە رێگەیەکی گشتگیر هەیە کە دەرمان، چارەسەرکردن و گۆڕانکارییەکانی شێوازی ژیان لەخۆدەگرێت بۆ جێگیرکردنی مەزاج و بەرزکردنەوەی خۆشگوزەرانی گشتی.

هۆکارەکان:

هۆکاری وردی نەخۆشی دوو جەمسەری نادیارە بەڵام پێدەچێت تێکەڵەیەک لە هۆکاری جیناتی، دەمارە بایۆلۆژی و ژینگەیی بگرێتەوە، لەوانەش ناهاوسەنگی کیمیای مێشک و ڕووداوە سترێساوییەکانی ژیان.

بڵاوبوونەوە:

تێکچوونی دوو جەمسەری کاریگەری لەسەر نزیکەی 2.8%ی دانیشتوانی پێگەیشتوو لە ئەمریکا هەیە. دەتوانێت لە هەر تەمەنێکدا ڕووبدات، بەڵام زۆرجار نیشانەکان لە درەنگانی هەرزەکاری یان سەرەتای گەورەبووندا دەردەکەون.

نیشانەکان:

نیشانەکانی نەخۆشی دوو جەمسەری بریتین لە ئەڵقەی مانیکی (بەرزبوونەوەی باری دەروونی، زیادبوونی وزە، ئیمپاڵسیڤیەت) بە یەکەوە لەگەڵ ئەڵقەکانی خەمۆکی (خەم، ماندوێتی، بێهیوایی).

چارەسەر:

چارەسەری نەخۆشی دوو جەمسەری بە شێوەیەکی گشتی بریتییە لە جێگیرکردنی دەرمانی جێگیرکردنی باری دەروونی (وەک لیتیۆم یان دژە تەشەنوج)، چارەسەری دەروونی (وەک چارەسەری مەعریفی-ڕەفتاری یان پەروەردەی دەروونی)، و ڕێکخستنی شێوازی ژیان (خەوی ئاسایی، بەڕێوەبردنی فشار). چارەسەرکردن ئامانجی جێگیرکردنی مەزاج و ڕێگریکردنە لە دووبارەبوونەوەی نەخۆشییەکە و باشترکردنی کارکردنی گشتی و کوالیتی ژیان.

خەمۆکی

خەمۆکی بریتییە لە نەخۆشییەکی مەزاج کە بە هەستی بەردەوامی خەم و بێهیوایی و بێهیوایی لە چالاکییەکان کە کاتێک چێژیان لێدەبینی، دەناسرێتەوە، زۆرجار نیشانە جەستەییەکانی وەک ماندوێتی و گۆڕانکاری لە ئارەزووی خواردن یان خەودا دەبێت.

هۆکارەکان:

هۆکاری خەمۆکی ئاڵۆزە، کە بریتییە لە مەیلی بۆماوەیی، ناهاوسەنگی کیمیایی دەماری، ڕووداوە سترێساوییەکانی ژیان، زەبر و زەنگ و حاڵەتە پزیشکییەکانی دیکە، کە هەریەکەیان بەشدارن لە گەشەکردن و توندییەکەی.

بڵاوبوونەوە:

خەمۆکی یەکێکە لە باوترین تێکچوونەکانی تەندروستی دەروونی لە سەرانسەری جیهاندا، کە کاریگەری لەسەر زیاتر لە ٢٦٤ ملیۆن کەس لە ئاستی جیهانیدا هەیە. دەتوانێت لە هەر تەمەنێکدا ڕووبدات، بەڵام ڕێژەی بڵاوبوونەوە لە کاتی هەرزەکاری و گەنجی پێگەیشتوودا دەگاتە لوتکە.

نیشانەکان:

نیشانەکانی خەمۆکی لەوانەیە بریتی بن لە خەم و پەژارەی بەردەوام، لەدەستدانی ئارەزووی چالاکییەکان، گۆڕانکاری لە ئارەزووی خواردن یان کێش، تێکچوونی خەو، ماندوێتی، هەستکردن بە بێ بەهابوون یان تاوانباری، دژواری تەرکیزکردن و بیرکردنەوە لە مردن یان خۆکوشتن.

چارەسەر:

چارەسەری خەمۆکی زۆرجار بریتییە لە تێکەڵکردنی چارەسەری دەروونی، وەک چارەسەری مەعریفی-ڕەفتاری (CBT) یان چارەسەری نێوان کەسەکان (IPT)، دەرمانی دژە خەمۆکی، گۆڕینی شێوازی ژیان (وەرزشکردن، خۆراکی تەندروست، پاکوخاوێنی خەو)، و پشتگیری گروپەکان. چارەسەری کاریگەر ئامانجیەتی نیشانەکان کەم بکاتەوە، ڕێگری لە دووبارەبوونەوەی نەخۆشییەکە بکات و کارکردنی گشتی و کوالیتی ژیان باشتر بکات.

وەسواسی (OCD):

وەسواسی (OCD) حاڵەتێکی تەندروستی دەروونییە کە بە بیرکردنەوەی دەستێوەردانکار و نەخوازراو (وەسوەسە) و ڕەفتارە دووبارەبووەکان یان کردەوە دەروونییەکان (تەختە) کە بۆ کەمکردنەوەی دڵەڕاوکێ یان ڕێگریکردن لە زیانێکی هەستپێکراو ئەنجام دەدرێت، تایبەتمەندە.

پێناسەکردن:

OCD تێکچوونێکی دەروونی درێژخایەنە کە بە بوونی وەسوەسە و ناچاری دیاری دەکرێت کە بە شێوەیەکی بەرچاو دەستوەردان لە کارکردنی ڕۆژانە دەکات و دەبێتە هۆی ناڕەحەتی.

هۆکارەکان:

هۆکاری OCD بریتییە لە مەیلی بۆماوەیی، هۆکارە دەمارە بایۆلۆژییەکان (وەک نائاساییەکان لە ئاستی سیرۆتۆنین)، کاریگەرییە ژینگەییەکان، و هۆکارە دەروونییەکان، کە بەشدارە لە گەشەکردن و توندییەکەی.

بڵاوبوونەوە:

OCD کاریگەری لەسەر نزیکەی 2-3%ی دانیشتوانی جیهان هەیە، ئەمەش وایکردووە ببێتە یەکێک لە باوترین تێکچوونەکانی تەندروستی دەروونی. دەتوانێت لە کەسانی هەر تەمەنێکدا ڕووبدات بەڵام زۆرجار لە کاتی هەرزەکاری یان زوو گەورەبووندا دەست پێدەکات.

نیشانەکان:

نیشانەکانی OCD بریتین لە بیرکردنەوە دووبارەبووەکان، دەستێوەردانەکان (وەسوەسە) کە پەیوەندییان بە پیسبوون، زیان، سیمیتری، یان کەسانی تابوەوە هەیە، هەروەها ڕەفتارە دووبارەبووەکان یان ڕێوڕەسمەکانی دەروونی (تەقە) کە ئامانجیان کەمکردنەوەی دڵەڕاوکێ یان ڕێگریکردنە لە زیانگەیاندن بە هەستکردن.

چارەسەر:

چارەسەری OCD بە شێوەیەکی گشتی بریتییە لە چارەسەری ڕەفتاری مەعریفی (CBT)، بە تایبەتی خۆپاراستن لە بەرکەوتن و وەڵامدانەوە (ERP)، دەرمان (ڕێگریکەرانی وەرگرتنەوەی سیرۆتۆنین یان SSRI هەڵبژێردراو)، و لە حاڵەتە توندەکاندا، ڕێکارەکانی نەشتەرگەری دەمار وەکوو هاندانی قووڵی مێشک (DBS). چارەسەری کاریگەر ئامانجیەتی نیشانەکان کەم بکاتەوە، کارکردن باشتر بکات، و کوالیتی ژیانی گشتی بەرز بکاتەوە.

تێکچوونی کەسایەتی:

تێکچوونی کەسایەتی بریتییە لە شێوازی بەرگەگرتنی ئەزموون و ڕەفتارەکانی ناوەوە کە بە شێوەیەکی بەرچاو لە چاوەڕوانییە کۆمەڵایەتییەکان لادەدەن، ئەمەش دەبێتە هۆی ناڕەحەتی یان تێکچوون لە بوارە کۆمەڵایەتی، پیشەیی، یان بوارە گرنگەکانی تری کارکردندا.

جۆرەکان:

جۆرەکانی تێکچوونی کەسایەتی بریتین لە تێکچوونی تێکچوونی پۆلی A (DD یان Escentric)، پۆلی B (دراماتیک، سۆزداری، یان ناڕێک)، و پۆلی C (دڵنیابوون یان ترساو).

پۆل A: ئەم گرووپە تێکچوونی کەسایەتی پارانۆید، شیزۆید و شیزۆتایپاڵ لەخۆدەگرێت. ئەو کەسانەی کە ئەم تێکچوونانەیان هەیە زۆرجار ڕەفتارە نامۆکان یان سەرنجڕاکێشەکان نیشان دەدەن، وەک بێمتمانەیی بە کەسانی دیکە (پارانۆید)، جیابوونەوە لە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان (شیزۆید)، و شێوازەکانی بیرکردنەوەی تایبەت (شیزۆتیپاڵ).

پۆلی B: پێکهاتووە لە تێکچوونی کەسایەتی دژە کۆمەڵایەتی، سنووری، هیستریۆنی و نەرگسی، ئەم پۆلە بە ڕەفتاری دراماتیک، سۆزداری، یان ناڕێک تایبەتمەندە. تاکەکان لەوانەیە ئیمپەلسیڤیەت (دژە کۆمەڵایەتی)، ناجێگیر (هێڵی سنووری)، ڕەفتاری سەرنجڕاکێش (هیسترۆنیۆنی)، یان هەستێکی هەڵئاوساوی خۆگرنگی (نارسیست) نیشان بدەن.

پۆلی C: ئەم پۆلە خۆدزینەوە، وابەستە و تێکچوون و وەسوەسەیی کەسایەتییە ناچارکەرەکان لەخۆدەگرێت، کە بە ڕەفتارێکی دڵەڕاوکێ یان ترسناک تایبەتمەندە. تاکەکان دەتوانن خۆیان لە خۆپاراستن لە دۆخە کۆمەڵایەتییەکان (دوورکەوتنەوە)، پشت بەستن بە کەسانی دیکە بۆ بڕیاردان (وابەستە)، یان تەواوکاری و ڕەقبوون (وەسوەسە-ناچاری) نیشان بدەن.

پێناسەکردن:

تێکچوونی کەسایەتی بە شێوازە نەگۆڕ و ناگونجاوەکانی بیرکردنەوە، هەستکردن و ڕەفتارکردن دەناسرێتەوە کە دەبێتە هۆی ناڕەحەتی یان لاوازییەکی بەرچاو لە لایەنە جیاوازەکانی ژیاندا.

هۆکارەکان:

هۆکاری تێکچوونی کەسایەتی بریتییە لە یاریکردنی ئاڵۆزی هۆکارە بۆماوەییەکان، ئەزموونی سەرەتایی ژیان (وەک زەبر یان پشتگوێخستن)، فشارە ژینگەییەکان، و لاوازییەکانی دەمارە بایۆلۆژییەکان، کە بەشدارە لە گەشەکردن و پاراستنی ئەم تێکچوونانە.

بڵاوبوونەوە:

تێکچوونی کەسایەتی بە نزیکەی 10-13%ی دانیشتوانی گشتی مەزەندە دەکرێت، لەگەڵ ڕێژەکان لە نێوان تێکچوون و دانیشتووانی جیاوازدا جیاوازن. زۆرجار لەگەڵ حاڵەتەکانی تری تەندروستی دەروونیدا هاوبەشن و دەتوانن بە درێژایی تەمەنی بەردەوام بن.

چارەسەر:

چارەسەری تێکچوونی کەسایەتی بە شێوەیەکی گشتی بریتییە لە چارەسەری دەروونی، وەک چارەسەری ڕەفتاری دیالکتیکی (DBT)، چارەسەری ڕەفتاری مەعریفی (CBT)، یان چارەسەری دەروونی، کە ئامانج لێی چارەسەرکردنی شێوازە خراپەکانی بیرکردنەوە و ڕەفتارە. لەوانەیە دەرمانەکان بۆ بەڕێوەبردنی نیشانە تایبەتەکان یان حاڵەتە هاوبەشەکان بەکاربهێنرێت. ڕێگاکانی چارەسەرکردن بەپێی پێداویستییە تایبەتەکانی تاکەکەسەکەن و لەوانەیە پێویستیان بە پشتگیری و بەڕێوەبردنی درێژخایەن هەبێت.

فۆبیا

فۆبیا ترسێکی چڕ و ناعەقڵانییە لە شتێکی دیاریکراو، دۆخێک، یان چالاکییەکە، کە دەبێتە هۆی ناڕەحەتی یان ڕەفتاری دوورکەوتنەوە. نیشانەکان بە شێوەیەکی گشتی بریتین لە دڵەڕاوکێی زۆر، هێرشی ترس، ئارەقکردنەوە، لەرز، لێدانی خێرای دڵ و دوورکەوتنەوە لە هاندەرێکی فۆبی. چەند جۆرێک لە فۆبیای هەیە:

چەند جۆرێک لە فۆبیای هەیە:

فۆبیای تایبەت:

ترس لە تەنێک یان دۆخێکی دیاریکراو، وەک بەرزی (ئەکرۆفۆبیا)، جاڵجاڵۆکە (ئاراچنۆفۆبیا)، یان فڕین (ئاڤیفۆبیا).

فۆبیای کۆمەڵایەتی (تێکچوونی دڵەڕاوکێی کۆمەڵایەتی):

ترس لە دۆخە کۆمەڵایەتییەکان یان لێکۆڵینەوە لەلایەن کەسانی دیکەوە، کە دەبێتە هۆی دوورکەوتنەوە لە کارلێکە کۆمەڵایەتییەکان.

ئاگۆرافۆبیا:

ترس لە بوون لە دۆخێکدا کە ڕەنگە هەڵهاتن قورس بێت یان یارمەتیدەر بێت بۆ بەردەست نەبوونی، زۆرجار پەیوەستە بە شوێنە گشتیەکان یان شوێنە کراوەکانەوە.

بڵاوبوونەوە:

فۆبیایەکان لە باوترین نەخۆشیەکانی تەندروستی دەروونیدان، کە تووشی ملیۆنان کەس دەبن لە سەرانسەری جیهاندا. فۆبیای تایبەت زۆرترین باون، لەگەڵ فۆبیای کۆمەڵایەتی و ئاگۆرافۆبیا هەروەها گرنگن.

هۆکارەکان:

فۆبیەکان دەتوانن بەهۆی تێکەڵەیەک لە مەیلی بۆماوەیی، ئەزموونە زەبربەخشەکان، ڕەفتارە فێربووەکان، و هۆکارە مەعریفیەکانی وەک بیروباوەڕی ناعەقڵانی یان بیرکردنەوەی کارەساتبار گەشە بکەن.

چارەسەر:

چارەسەرە کاریگەرەکان بۆ فۆبیایەکان بریتین لە چارەسەری ڕەفتاری مەعریفی (CBT)، چارەسەری بەرکەوتن، هەستیاری سیستماتیکی، و دەرمان (وەک ڕێگریکەری هەڵبژێردراوی وەرگرتنەوەی سیرۆتۆنین). ئەم دەستێوەردانانە ئامانجیان کەمکردنەوەی ڕەفتارەکانی ترس و خۆپاراستنە بە تەحەدای بیرکردنەوە ناعەقڵانییەکان و وردە وردە بەرکەوتنی تاکەکان بە هاندەرە ترسناکەکان بە شێوەیەکی کۆنترۆڵکراو، ئەمەش ڕێگەیان پێدەدات فێری وەڵامی نوێ و گونجاو ببن.

نەخۆشی دەروونی چارەسەری نییە!

یەکێک لەو لەکانە (عەیبانە)ی دراوەتە پاڵ توشبوان بە نەخۆشی دەروونی بریتییە لەوەی کە خەڵکی باوەریان وایە؛ نەخۆشی دەرونی چارەسەری نییە! ئەمە وەهمێکە و زۆرێک لە خەڵکی بڕوایان پێکردووە، وادەزانن هەرکەسێک نەخۆشی دەرونی توشهات ئیتر چارەسەری نییە و ئەمەش وەکو لەکەیەک لەسەر کەسەکە دەمێنێتەوە و پێوەی دەناڵێنێت...

بە پێچەوانەی ئەو بیرکردنەوە هەڵەیەوە؛ نەخۆشی دەروونی چارەسەرو دەرمانی هەیە لە هەردوو شێوەی چارەسەری دەروونی و چارەسەر بە دەرمان... دڵنیا بن نەخۆشە دەروونییەکان بە چارەسەری پزیشکی چاکدەبنەوە....

توشبوان بە نەخۆشی دەروونی هەرگیز چاکنابنەوە! جگە لەوەی بروای هەڵە هەیە کە نەخۆشی دەرونی چارەسەری نییە، زۆرێک لە کۆمەڵگە بروای وایە کە ئەو کەسەی توشی نەخۆشی دەروونی هات هەرگیز چاکنابێتەوە! ئەمە هەڵەیەکی گەورەیە کە هەرکەسێک توشی نەخۆشی دەروونی هات راستەوخۆ توشی دارمانی دەروونی دەبێت و کۆستی دەکەوێت...

راستییەکەشی ئەوەیە کە زۆربەی نەخۆشییە دەرونییەکان چاکدەبنەوە، بۆ نمونە نەخۆشییەکانی سایکۆسس کە وەه و هەلوەسەیان هەیە لە سەدا ٥٠ یان لە ماوەی شەش مانگدا چاکدەبنەوە و هەیانە کەمتر لە مانگێک بەردەوام دەبێت. یان نەخۆشێ خەمۆکی کە زۆربەیان تەنها یەکجار لە ژیانیاندا توشی دەبن و پاشان چاکدەبنەوە...

بزانن بەشێکی هەرە زۆری نەخۆشییە دەروونییەکان چاکدەبنەوە و شیفایان بۆ دێت.....

د.جەعفەر عومەر

پزیشکی پسپۆری دەروونی